Tình yêu của gió - Truyện ngắn dự thi của Mai Hòa (Hà Nội)
Ở Nam bộ, giá heo hơi tăng 1.000 đồng tại Long An và Tiền Giang lên 65.000 đồng/kg, cao nhất khu vực; còn Sóc Trăng đạt 64.000 đồng/kg. Giá heo hơi các tỉnh miền Tây dao động từ 62.000 - 65.000 đồng/kg; các tỉnh Đông Nam bộ cùng 64.000 đồng/kg.Bị ‘giật’ tiền góp vốn làm ăn vừa tố cáo, vừa kiện ra tòa được không?
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
Xuất khẩu cà phê ‘cầm chắc’ 5 tỉ USD
Tại đây, các bác sĩ tiến hành hồi sinh tim phổi liên tục suốt hơn 1 giờ với nỗ lực giành lại nhịp tim dù yếu ớt cho người bệnh. Mặc dù đã có nhịp tim, ông L. vẫn trong tình trạng nguy kịch, đồng tử giãn, tím tái, huyết áp thấp, hôn mê. Bệnh nhân được người nhà đưa đến Bệnh viện đa khoa Tâm Anh tiếp tục điều trị.Ngày 3.3 thạc sĩ - bác sĩ Huỳnh Khiêm Huy (Trưởng khoa Hồi sức ngoại tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM), cho biết tình trạng của ông L. rất nguy kịch khi huyết áp tụt thấp, mạch yếu, suy đa cơ quan, nhồi máu cơ tim, đồng tử giãn có phản xạ ánh sáng yếu (nếu đồng tử giãn không có phản xạ ánh sáng tức đã chết não).Theo bác sĩ Huy, tính mạng người bệnh lúc này như ngàn cân treo sợi tóc bởi trong hầu hết các trường hợp ngưng tim trên 60 phút, tỷ lệ cứu sống rất mong manh."Nếu cứu thành công, người bệnh có nguy cơ cao chết não, sống thực vật, hoặc gặp các di chứng nghiêm trọng khác do tình trạng thiếu oxy não sau ngưng hô hấp tuần hoàn như yếu liệt, mất trí nhớ, động kinh, mất chức năng các cơ quan khác. Sau hồi sinh tim phổi ban đầu, người bệnh có lại nhịp tim và huyết áp nhưng rất yếu", bác sĩ Huy phân tích.Với tinh thần "còn nước còn tát", các bác sĩ bật báo động đỏ, hội chẩn khẩn toàn viện tìm phương án tốt nhất. Ông L. được can thiệp hồi sức với ECMO, bóng đối xung động mạch chủ, tái thông động mạch vành, lọc máu liên tục, thở máy, các thuốc trợ tim…Sau 5 ngày, khi các cơ quan như tim, phổi, thận… hồi phục dần chức năng, người bệnh được giảm thuốc mê và an thần. Tuy nhiên, theo bác sĩ Huy, điều đáng lo ngại nhất ở bệnh nhân L. là các kỹ thuật hồi sức đã giúp các cơ quan hồi phục nhưng nguy cơ tổn thương não vẫn rất cao.Khi bắt đầu giảm thuốc an thần để ông L. dần dần tỉnh lại, may mắn ông đã bắt đầu mở mắt và thực hiện đúng y lệnh của bác sĩ. Các cơ quan như tim, phổi, gan thận… ngày càng hồi phục ổn định. Ông L. được cai máy thở, ECMO và bóng đối xung. Sau hơn 2 tuần điều trị, ông L. đã có thể tự đi lại, ăn uống bình thường, được xuất viện.
Phim Không thời gian đang phát sóng được hơn 1/3 chặng đường với dàn diễn viên nhiều thế hệ. Trong đó có những gương mặt trẻ tham gia đóng vai người lính trong thời chiến. Đặc biệt, vai Hạnh do người đẹp gen Z Yến My đóng gây chú ý bởi nhan sắc khá "bắt mắt" và lối diễn xuất tự nhiên. Trong bộ phim do NSƯT Nguyễn Danh Dũng và Nguyễn Đức Hiếu làm đạo diễn, Yến My vào vai Hạnh, con gái của nữ y tá Hồi. Trong thời bình, Hạnh yêu Hùng nhưng do ân oán tình cảm giữa mẹ cô và bố của Hùng là ông Cường (NSND Trung Anh) trong thời chiến nên mối quan hệ của họ bị hai bên phụ huynh cấm đoán. Vai diễn của Yến My dù chỉ là vai phụ nhưng sắc vóc sáng màn ảnh cùng nét diễn chân thực khiến nữ diễn viên sinh năm 2000 "ghi điểm". Theo chia sẻ của Yến My, dù tốt nghiệp thủ khoa ngành diễn xuất của Trường đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội nhưng khi ra trường cô bị áp lực trước sự cạnh tranh gay gắt trong nghề, chật vật tìm vai diễn. Cô khẳng định vẫn có thể diễn vai nhỏ, vai phụ nhưng không nhận đóng web drama hay những vai dễ dãi. Nên trong phim Trại hoa vàng, Cuộc sống không giới tuyến, nữ diễn viên vẫn nhận lời tham gia dù vai rất nhỏ. Để giữ nhiệt huyết với nghề, Yến My nhận diễn kịch ở sân khấu kịch Nhà hát Tuổi trẻ. "Các diễn viên trẻ gặp áp lực cạnh tranh, bởi ngoài khả năng diễn xuất còn phải kết nối, xây dựng mối quan hệ. Tôi vẫn casting vai chính nhưng thường bị trượt. Tôi vẫn mong được thử sức ở nhiều dạng vai và không ngại sự vất vả của nghề diễn", diễn viên gen Z cho biết.Trong Đi về miền có nắng, khán giả có dịp tái ngộ người đẹp Yên Đan. Trước đó, nữ diễn viên gen Z ra mắt khán giả phim giờ vàng với vai cô sinh viên tên Như trong Đi giữa trời rực rỡ. Với vai Tường Vân trong Đi về miền có nắng, nhan sắc xinh đẹp với tạo hình tiểu thư của nhân vật khiến Yên Đan gây ấn tượng. Dù bộ phim chỉ vừa phát sóng đến tập 5 nhưng những khung hình có nhân vật Tường Vân xuất hiện luôn sáng màn ảnh và nhận nhiều lời khen từ khán giả.Trước đó trong Đi giữa trời rực rỡ, vai Như của nữ diễn viên sinh năm 1997 cũng được khán giả ưu ái vì ngoại hình xinh đẹp và nét diễn có hồn, được cho là "vượt mặt" cả nữ chính do Thu Hà Ceri đóng. Ngoài đời, Yên Đan khá hot trên TikTok và Facebook với vai trò KOL về làm đẹp. Hot girl Đắk Lắk từng học múa chuyên nghiệp và có bằng cử nhân Quan hệ quốc tế tại Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (TP.HCM).
'Tự hào quê hương' - tiếng nói chung NTK Việt mang đến sàn diễn quốc tế
Nhà sản xuất ô tô Hàn Quốc - Hyundai Motor vừa hé kế hoạch mở bán mẫu ô tô điện giá rẻ nhất của hãng - Hyundai Inster. Theo đó, Hyundai cho thấy bước đi khá táo táo khi chọn Nhật Bản là thị trường đầu tiên, ngoài Hàn Quốc để phân phối Hyundai Inster.Những năm gần đây, Nhật Bản không phải là thị trường có tốc độ tăng trưởng nhanh về ô tô điện. Các nhà sản xuất ô tô nội địa như Honda, Toyota… đang đầu tư phát triển các dòng xe hybrid và xe năng lượng mới. Theo Reuters, việc mở bán Inster tại Nhật Bản là nỗ lực của Hyundai nhằm nối bước Tesla cũng như một số thương hiệu nước ngoài khác tiến vào một quốc gia có tốc độ phát triển xe điện còn chậm. Thông qua Inster, Hyundai muốn vận dụng chiến lược giá bán cạnh tranh, hấp dẫn tương tự BYD của Trung Quốc để từng bước chinh phục khách hàng.Hyundai Inster được cho sẽ có giá khởi điểm khoảng 2,85 triệu yen, tương đương khoảng 432,5 triệu đồng. Mức giá này sẽ giúp Hyundai Inster trở thành một trong những chiếc ô tô điện giá rẻ nhất ở Nhật Bản, thấp hơn BYD Dolphin hiện có giá 3,63 triệu yen.Hyundai Inster xuất hiện lần đầu tiên tại châu Âu vào tháng 7 năm ngoái, sau khi được phân phối tại quê nhà dưới cái tên Casper Electric. Ông Toshiyuki Shimegi, Giám đốc điều hành Hyundai Nhật Bản cho biết trong cuộc họp báo tại Tokyo Auto Salon, theo kế hoạch của hãng, Hyundai Inster sẽ được chuyển đến các đại lý phân phối tại Nhật Bản bắt đầu từ tháng 5.2025.Năm 2024 vừa qua, Hyundai chỉ bán được 607 xe tại Nhật Bản. Trong khi đó, BYD với chiến lược giá bán khá cạnh tranh ghi nhận doanh số lên tới 2.223 xe. Dù vậy, với mẫu Hyundai Inster sắp được mở bán, đại diện Hyundai Nhật Bản vẫn khá tự tin vào triển vọng tăng trưởng doanh số."Inster là sản phẩm chính của chúng tôi được người tiêu dùng Nhật Bản. Chúng tôi tự tin mẫu xe này sẽ gặt hái được thành công". Ông Shimegi chia sẻ thêm.Không chỉ thị trường Nhật Bản, Hyundai cũng đang nhắm đến thị trường Đông Nam Á trong kế hoạch phân phối Inster. Mới đây, dữ liệu sở hữu trí tuệ tại Indonesia đã xuất hiện thông tin của Hyundai về việc đăng ký bản quyền kiểu dáng cũng như tên gọi Inster tại thị trường này.
